Galeria

więcej

Początki PWr: cześć I

W pierwszych dniach czerwca 1945 roku profesor Stanisław Kulczyński spotkał się w Krakowie z przebywającymi tam przedstawicielami lwowskiego środowiska akademickiego, apelując o pomoc w organizacji we Wrocławiu uniwersytetu i politechniki. Na apel ten większość obecnych odpowiedziała zapewnieniem współpracy (jak się wkrótce okazało były to przeważnie deklaracje bez pokrycia). Przyjmując owe zapewnienia jako obietnicę objęcia wrocławskich katedr, profesor Kulczyński wystosował 16 czerwca 1945 roku pismo do ministra oświaty z postulatami, których spełnienie umożliwiłoby skuteczną organizację ośrodka akademickiego. Podstawową kwestię stanowiło uregulowanie jego statusu prawnego, a zatem – zgodnie ze sformułowaniem użytym w piśmie – powołanie „dekretem Rady Narodowej Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej jako jednolitej instytucji, obejmującej obydwie te szkoły” oraz wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za organizację uczelni, a także ustalenie jej budżetu.

muzeum_4

Ostateczną decyzją inżyniera Andrzeja Jellonka – w 1939 roku adiunkta Politechniki Lwowskiej – był przyjazd do Wrocławia, 3 lipca 1945

Projekt utworzenia zespolonej szkoły akademickiej, łączącej organizacyjnie uniwersyteckie i politechniczne zakłady naukowe, najpewniej wynikał z jednej strony z wiedzy o niedostatecznym potencjale lokalowym (zniszczeniu uległa przede wszystkim substancja budowlana uniwersytetu), z drugiej zaś – z realistycznej oceny możliwości obsady katedr technicznych. Kadrowy deficyt był bowiem zauważalny szczególnie na uczelniach technicznych w związku ze zwiększeniem ich liczby w powojennej Polsce. W czerwcu 1945 roku działało pięć tego typu szkół akademickich (Politechnika Warszawska i Akademia Górnicza w Krakowie oraz powołane w maju 1945 roku Politechnika Łódzka, Politechnika Gdańska i Politechnika Śląska) wobec trzech funkcjonujących przed 1939 rokiem (Politechnika Warszawska, Politechnika Lwowska oraz Akademia Górnicza w Krakowie).

Trudności z obsadą katedr technicznych we Wrocławiu były spowodowane także autonomicznymi planami akademickiego środowiska Politechniki Lwowskiej. W maju 1945 roku pozostający we Lwowie profesorowie przyjęli uchwałę, w której zakładano przeniesienie zespołu naukowo-dydaktycznego in corpore do Gdańska, gdzie miał stanowić trzon kadry nauczycielskiej uczelni o nazwie Politechnika Morska w Gdańsku. Rezolucja w tej sprawie niezwłocznie przedstawiona polskiemu Ministerstwu Oświaty została odrzucona. Lwowskim dydaktykom zaproponowano zatrudnienie w dwóch szkołach wyższych powołanych 24 maja: na Politechnice Śląskiej (do jesieni 1945 roku działającej w Krakowie) oraz na Politechnice Gdańskiej. Wrocławskiego ośrodka akademickiego w ogóle nie brano pod uwagę jako pozostającego w tym czasie w stadium bardzo wstępnej organizacji. Również kadra naukowa Politechniki Warszawskiej, znajdując zatrudnienie w macierzystej uczelni i zasilając nowo powołaną Politechnikę Łódzką, nie stanowiła dla wrocławskiego ośrodka realnego zaplecza personalnego.

muzeum_10

Ekipy remontowe porządkujące Politechnikę na tle dziedzińcowej elewacji gmachu głównego, lato 1945 (fot. Andrzej Jellonek, Muzeum Politechniki Wrocławskiej)

2 czerwca 1945 roku pozytywnie zakończono mediacje, prowadzone z dowódcą sowieckiego oddziału „chroniącego” obiekty dawnej Technische Hochschule, w sprawie wejścia ekipy polskich robotników budowlanych na teren szkoły. Niebawem mieszkańcy stolicy Dolnego Śląska mogli przeczytać w czasopiśmie „Nasz Wrocław” pierwszy komunikat o odbudowującej się uczelni technicznej: „W dniu 13 czerwca pracowało już przy remoncie pierwszego oddanego nam budynku, mianowicie zakładu chemii [dziś A-3 – red.], trzydziestu ludzi. W najbliższym czasie będą oddane dalsze budynki w miarę odminowywania terenu. Prace nad odbudową tego najcenniejszego obiektu objął osobiście kierownik odbudowy w delegaturze ministra oświaty, inż. Smoleński”.

7 czerwca 1945 roku do wrocławskiej Delegatury Ministerstwa Oświaty dotarł telegram o następującej treści: „Wywóz inwentarza uczelni wstrzymany skutkiem interwencji ambasadora Lebiediewa. Uczelnie zostają przekazane władzom polskim. Zabezpieczyć majątek natychmiast”. Jeszcze tego samego dnia inż. Dionizy Smoleński otrzymał polecenie przeprowadzenia rozmów z lokalnymi sowieckimi władzami wojskowymi w sprawie szczegółów przekazania budynków i wyposażenia laboratoriów niemieckiej uczelni technicznej. Przekazywanie jej majątku Polakom formalnie rozpoczęto 2 lipca 1945 roku. Czynności te umożliwił wydany tego dnia rozkaz przewodniczącego Komitetu Specjalnego przy Państwowym Komitecie Obrony, najwyższym wówczas organie państwowym Związku Sowieckiego.

Wróć
Smiley face

Patroni

mnisw
umwd
duw
um