Galeria

więcej

Początki PWr: cześć I

Na początku lipca 1945 roku profesor Stanisław Kulczyński zaprosił do Wrocławia organizatorów Politechniki Śląskiej. Spotkanie miało służyć wspólnemu wypracowaniu decyzji o uruchomieniu uczelni technicznej. Reprezentacja Politechniki Śląskiej, której skład tworzyli czterej dziekani (wśród nich profesor Edward Sucharda i profesor Kazimierz Idaszewski) i rektor Władysław Kuczewski, przebywała w stolicy Dolnego Śląska od 3 do 6 lipca 1945 roku. Termin ten zbiegł się z początkiem rozpoczętego 2 lipca procesu przekazywania stronie polskiej obiektów dawnej Technische Hochschule Breslau. Szczegóły spotkania przedstawiono w sprawozdaniu przesłanym do Ministerstwa Oświaty, z którego wynika, że oględziny wykazały ogólnie znakomity (jak na ówczesne warunki) stan zachowania wyposażenia przejmowanych pracowni i laboratoriów. Fakt ten zdecydował o przyjęciu wniosku o reaktywowanie we Wrocławiu uczelni technicznej. Nastąpiło to jednak większością głosów. Niektórzy obecni optowali bowiem za przekazaniem urządzeń i przyrządów Politechnice Warszawskiej lub Politechnice Śląskiej.

7 lipca 1945 roku przekazano stronie polskiej wyposażenie laboratoriów chemicznych w dawnym gmachu Instytutu Chemii przy ulicy Smoluchowskiego (dziś A-3), który został przejęty jako pierwszy. 12 lipca pozyskano budynek Instytutu Elektrotechnicznego (A-5), a 15 lipca – Laboratorium Obrabiarek (A-6), gmach główny, Laboratorium Maszynowe (A-4) oraz niewielki obiekt Laboratorium Niskich Temperatur (A-9) i obiekt gospodarczy (A-11). Do 15 lipca 1945 roku udało się zatem objąć polskim zarządem ogółem siedem budowli dawnej Technische Hochschule położonych w kwartale ograniczonym ulicami Norwida, Smoluchowskiego, Łukasiewicza oraz wybrzeżem Stanisława Wyspiańskiego. Gmach dawnego Instytutu Hutniczego (B-1) przy ulicy Łukasiewicza pozostawał do grudnia 1945 roku w dyspozycji sowieckiego oddziału wojskowego.

Z treści zachowanych meldunków dotyczących przedsięwzięć porządkowych w gmachu dawnego Instytutu Elektrotechnicznego, gmachu głównym, Laboratorium Maszynowym oraz Laboratorium Obrabiarek wynika, że wstępne zabezpieczenie mienia ruchomego udało się przeprowadzić do końca lipca 1945 roku. Odpowiedzialni za wykonanie prac porządkowych w wymienionych obiektach – inż. Andrzej Jellonek, Tadeusz Karlic i Edward Mielcarzewicz – informowali, że zabezpieczono dużą liczbę przyrządów pomiarowych, maszyny (np. obrabiarki, silniki elektryczne), aparaturę badawczą oraz rozproszony w nieładzie zasób biblioteczny. W końcu lipca rozpoczęto prace nad przywróceniem dostawy prądu stałego i zmiennego zasilającego obiekty, a także naprawę sieci centralnego ogrzewania. Z terenu uczelni usunięto blisko 5 ton materiałów wybuchowych. W zgodnej opinii autorów sprawozdań, koniecznym przedsięwzięciem stanowiącym warunek sine qua non właściwego funkcjonowania uporządkowanych budowli, było pilne pokrycie dachów oraz oszklenie okien.

10 sierpnia 1945 roku przejęto na rzecz Politechniki kilka dobrze zachowanych obiektów po niemieckim Instytucie Badań Węgla (Kohlenforschungsinstitut) przy ulicy Gdańskiej 7/9. Były to pierwsze budowle pozyskane z myślą o uczelni technicznej poza granicami jej kampusu głównego. Nie zachowała się informacja o losach instytutowego wyposażenia, które na początku czerwca 1945 roku było przygotowane do wywózki przez stacjonujący przy ulicy Gdańskiej sowiecki oddział wojskowy.

muzeum_12

Fragment dziedzińca Politechniki w okolicach gmachu chemicznego (dziś skwer Dionizego Smoleńskiego) z konieczności zamieniony w plac budowy, lato 1945 (fot. Andrzej Jellonek, Muzeum Politechniki Wrocławskiej)

Od maja do końca sierpnia 1945 roku czynności porządkowe były wykonywane – jak wynika z treści sprawozdania referatu budowlanego wrocławskiej Delegatury Ministerstwa Oświaty – przez jej pracowników, a następnie „przez kolumny robocze niemieckie pod kierunkiem polskich administratorów odnośnych budynków”. Od sierpnia 1945 roku odbudowę obiektów realizowała grupa stałych pracowników. W działaniach rewitalizacyjnych brali czynny udział członkowie Straży Akademickiej Politechniki, której dowództwo powierzono Franciszkowi Pałce (pełnił on jednocześnie funkcję intendenta uczelni technicznej). Formacja ta została wydzielona na początku sierpnia z powstałej w lipcu 1945 roku Akademickiej Straży Uniwersyteckiej, która skupiała napływających do Wrocławia kandydatów na studia uniwersyteckie.

Wróć
Smiley face

Patroni

mnisw
umwd
duw
um