Galeria

więcej

Początki PWr: cześć I

Autonomiczna Straż Akademicka Politechniki, złożona z młodych ludzi zamierzających dostać się na studia techniczne, wykonywała zwłaszcza zadania ochronne na terenie pokrywającym się z obszarem dzisiejszego kampusu głównego wrocławskiej uczelni technicznej. Członkom Straży powierzono z czasem także nadzór nad pracami porządkowymi, dozorowanie wywozu i rozładunku materiałów wybuchowych, a także – charakterystyczne dla pierwszych miesięcy odbudowy – wyszukiwanie na obszarze Wrocławia materiałów budowlanych, jakie zdobywano niekiedy z narażeniem życia z miejsc jeszcze nierozminowanych. We wrześniu 1945 roku Straż Akademicka Politechniki stanowiła 22-osobowy oddział.

muzeum_17

Trzytonowa ciężarówka Opel-Blitz napędzana gazem drzewnym wyremontowana siłami przyszłych studentów – członków Straży Akademickiej Politechniki (fot. Muzeum Politechniki Wrocławskiej)

Najprawdopodobniej w trzeciej dekadzie lipca 1945 roku przesłano do Ministerstwa Oświaty plan organizacji politechniki, by razem z projektem struktury uniwersytetu stał się podstawą podjęcia decyzji o powołaniu we Wrocławiu ośrodka akademickiego. Śladem oczekiwań na ministerialne rozstrzygnięcia było pismo datowane na 27 lipca, w którym profesor Stanisław Kulczyński zwrócił się do Zarządu Miejskiego miasta Wrocławia o formalne przekazanie budynków zajętych w maju 1945 roku na cele naukowe. Analiza tego dokumentu daje pogląd na temat proponowanego schematu organizacyjnego wrocławskich uczelni. Planowano powołanie siedmiowydziałowego Uniwersytetu, a strukturę Politechniki miały utworzyć Wydział Chemiczny, Wydział Budowlany (sic!), Wydział Mechaniczny z Oddziałem Elektrotechnicznym oraz Wydział Hutniczo-Górniczy.

Sprawa uruchomienia we Wrocławiu uczelni technicznej stała się w drugiej połowie sierpnia 1945 roku przedmiotem żywej dyskusji, którą podjęto na forum Rady Naukowej przy Ministrze Oświaty. Wyrażanemu wtedy sprzeciwowi dla idei powołania politechniki w stolicy Dolnego Śląska i materialnym roszczeniom niektórych, już funkcjonujących, uczelni (Politechnika Łódzka, Politechnika Śląska) przeciwstawiono – szczęśliwie dla Politechniki Wrocławskiej – argumentację wskazującą, że powołanie we Wrocławiu szkół akademickich będzie dowodem sprawności państwa w zagospodarowaniu ziem, których przynależność do Polski została na początku sierpnia potwierdzona decyzjami konferencji w Poczdamie. Ostatecznie 23 sierpnia Rada Naukowa podjęła uchwałę o niezwłocznym uruchomieniu szkół wyższych w stolicy Dolnego Śląska. Kwestię tę uregulował wydany 24 sierpnia 1945 roku dekret o utworzeniu Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Politechniki Wrocławskiej. Sierpniowy akt prawny przewidywał powołanie sześciowydziałowego Uniwersytetu oraz Politechniki jako szkoły akademickiej z Wydziałem Chemicznym, Wydziałem Mechaniczno-Elektrotechnicznym, Wydziałem Budownictwa i Wydziałem Hutniczo-Górniczym. Regulacja ta ustanawiała dla obu uczelni okres organizacyjny, który miał trwać do 31 sierpnia 1946 roku.

muzeum_8

Narada na dziedzińcu uczelni (w tle budynek A-7). Pierwszy z prawej (z opaską na ramieniu) kierownik odbudowy Politechniki inż. Dionizy Smoleński, lipiec 1945 (fot. Muzeum Politechniki Wrocławskiej)

Organizatorzy wrocławskiego ośrodka akademickiego nie przerwali jednak dyskusji na temat jego ostatecznego kształtu i wzajemnych relacji między formującymi się szkołami wyższymi. Profesor Stanisław Kulczyński (delegat Ministerstwa Oświaty) oraz profesor Stanisław Loria (jego zastępca) – obaj zwolennicy utworzenia zespolonej szkoły akademickiej w formule „jednolitej instytucji” – opracowali w końcu sierpnia 1945 roku stosowną koncepcję organizacyjną, proponując utworzenie jednej uczelni. Miała to być – zgodnie z nomenklaturą przyjętą przez autorów pomysłu – „Śląska Szkoła Główna” z oddziałami, które tworzyłby Uniwersytet oraz Politechnika. Tak zorganizowaną uczelnią zarządzałby jeden rektor i dwóch prorektorów właściwych dla Politechniki oraz dla Uniwersytetu.

Pionierski okres organizacji wrocławskich uczelni został formalnie zakończony 19 września 1945 roku wraz z wejściem w życie dekretu o powołaniu szkół akademickich (a więc wraz z ich de iure uruchomieniem). Fakt ten poprzedziły dwie nominacje, których formuła wskazywała na rozwiązania organizacyjne, jakie miały związać strukturalnie Politechnikę Wrocławską z Uniwersytetem Wrocławskim. Datę 3 września 1945 roku nosiło podpisane przez ministra oświaty mianowanie na pełniącego obowiązki rektora „Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej we Wrocławiu”, które otrzymał profesor Stanisław Kulczyński. Miejsce Politechniki w strukturze tej szkoły sugerowała wystawiona tego samego dnia nominacja profesora Edwarda Suchardy na pełniącego obowiązki prorektora „dla spraw Politechniki Wrocławskiej we Wrocławiu”. A zatem już na początku września 1945 roku władze oświatowe zaakceptowały założenia organizacyjne autorstwa szefów wrocławskiej Delegatury Ministerstwa Oświaty, które przewidywały – wbrew zapisom dekretu z 24 sierpnia 1945 roku – utworzenie we Wrocławiu jednej, zespolonej szkoły akademickiej.

Marek Burak, dyrektor Muzeum Politechniki Wrocławskiej

Wróć
Smiley face

Patroni

mnisw
umwd
duw
um